Wat is cannabis?

Cannabis is een geslacht van bloeiende planten uit de hennepfamilie (Cannabaceae), dat in het vroege neolithicum voor het eerst in Oost-Azië werd gedomesticeerd. De meeste botanici erkennen één variabele soort, Cannabis sativa L. De plant bevat meer dan 560 bekende stoffen, waaronder meer dan 100 cannabinoïden zoals THC, dat bedwelmend is, en CBD, dat dat niet is.

De cannabisplant maakt al duizenden jaren deel uit van de menselijke geschiedenis. In de loop van de tijd is hij op verschillende manieren gebruikt, onder meer in rituele contexten, recreatief en voor praktische toepassingen. De geschiedenis ervan is lang en complex en loopt door culturen en generaties heen.

Volgens onderzoek in Vegetation History and Archaeobotany is cannabis waarschijnlijk ontstaan op het noordoostelijke Tibetaanse Plateau (McPartland et al., 2019), en genoomgegevens laten zien dat de plant voor het eerst in Oost-Azië werd gedomesticeerd (Ren et al., 2021). Van daaruit verspreidde de plant zich in beide richtingen en bereikte uiteindelijk Zuid-Azië en Europa. Het aanpassingsvermogen en de weerbaarheid in verschillende klimaten droegen bij aan deze brede verspreiding.

De plant bevat meer dan 560 geïdentificeerde bestanddelen (ElSohly et al., 2017). Een van de bekendste is tetrahydrocannabinol (THC), dat psychoactieve eigenschappen heeft. Een andere is cannabidiol (CBD), dat de afgelopen jaren veel aandacht heeft gekregen. Deze en andere cannabinoïden werken in op het endocannabinoïdesysteem van het lichaam, dat bij verschillende interne processen betrokken is.

Formula Swiss werd in 2013 opgericht en is medeoprichter van het EIHA-consortium voor novel food, dat samen met Europese toezichthouders werkt aan het veiligheidsdossier voor CBD.

Cannabis werd lang gestigmatiseerd en viel onder strenge wettelijke beperkingen, vooral vanwege de psychoactieve effecten. Dat beeld is niet helemaal verdwenen, maar de perceptie verandert. Lopend onderzoek en een beter begrip van de complexe samenstelling van de plant leiden tot een evenwichtiger kijk op de plaats ervan in de moderne samenleving.

Kijkt u liever dan dat u leest? Deze video behandelt de belangrijkste punten uit het artikel:

Belangrijkste punten

• Cannabis is een plant met een lange gebruiksgeschiedenis in verschillende culturen, van spirituele tot recreatieve doeleinden.
• De plant bevat talrijke stoffen, waaronder cannabinoïden zoals THC en CBD, die inwerken op het endocannabinoïdesysteem van de mens.
• Namen die vaak voorkomen in gesprekken over cannabis zijn Cannabis sativa, Cannabis indica en Cannabis ruderalis, maar taxonomische indelingen verschillen en deze namen voorspellen de eigenschappen van een cultivar niet betrouwbaar.
• Cannabis is een eenjarige plant en meestal tweehuizig, met mannelijke en vrouwelijke bloemen op afzonderlijke planten. Sommige cultivars zijn eenhuizig en dragen mannelijke en vrouwelijke bloemen op dezelfde plant.
• Ondanks historische controverse verschuift de perceptie van cannabis naar een breder begrip van de uiteenlopende toepassingen.

De cannabisplant

Over de taxonomie van cannabis wordt gediscussieerd. Namen die in verschillende indelingen worden gebruikt, zijn Cannabis sativa, Cannabis indica en Cannabis ruderalis. Veel botanische indelingen erkennen één variabele soort, terwijl andere extra soorten of ondersoorten onderscheiden. Teeltlabels moeten niet als volledige botanische indeling worden opgevat.

Cannabis sativa

Cannabis sativa is de soortnaam die in veel botanische indelingen wordt gebruikt voor zowel hennep als drugscannabis. Het informele label sativa beschrijft vaak hoge planten met smalle deelblaadjes, maar zegt niets vast over geschiktheid voor een klimaat of bloeitijd. Hennepcultivars worden geselecteerd voor bepaalde toepassingen van vezel, zaad of bloem.

Wat is Cannabis sativa?

Cannabis indica

Cannabis indica wordt in sommige taxonomische indelingen apart erkend. In de teelt beschrijft het label indica vaak compacte planten met brede deelblaadjes. Deze beschrijvingen zeggen niets vast over de bloeiduur, koudebestendigheid of geschiktheid van een cultivar voor een bepaalde teeltruimte; daarvoor is informatie over de specifieke cultivar nodig.

Cannabis ruderalis

Cannabis ruderalis is een naam die in sommige indelingen wordt verbonden met kleine, vaak vroegbloeiende planten. Daglengteneutrale of autoflowering planten kunnen bloeien zonder de kortedagreactie die veel andere cultivars nodig hebben; deze eigenschap komt ook voor bij veredelde cultivars en is niet beperkt tot planten die onder de naam ruderalis worden verkocht.

Veredelaars kunnen op dit bloeigedrag selecteren, maar het tijdstip hangt nog steeds af van de cultivar en de teeltomstandigheden.

Hybride variëteiten

Door gerichte kruising zijn hybriden ontwikkeld die eigenschappen van sativa-, indica- en ruderalisplanten combineren. Deze hybriden kunnen worden afgestemd op specifieke teeltomstandigheden, structurele kenmerken of cannabinoïdeprofielen, bijvoorbeeld voor gebruik in producten voor op de huid of in industriële toepassingen.

Chemische bestanddelen van cannabis

De cannabisplant bevat een breed scala aan natuurlijke stoffen, waaronder cannabinoïden, terpenen en flavonoïden. De bekendste en best onderzochte cannabinoïden zijn THC en CBD.

THC, of tetrahydrocannabinol, is het belangrijkste psychoactieve bestanddeel van de plant. Het werkt in op specifieke receptoren in het lichaam, vooral de CB1-receptor, die met verschillende neurologische en biologische processen in verband wordt gebracht.

CBD, of cannabidiol, is een andere bekende cannabinoïde. Anders dan THC is het niet bedwelmend, al kan het wel invloed hebben op de hersenen. Lopend onderzoek naar CBD blijft mogelijke toepassingen en interacties met andere plantenstoffen verkennen.

Naast cannabinoïden bevat cannabis ook terpenen, aromatische stoffen die het kenmerkende geurprofiel van de plant bepalen. Men denkt dat terpenen de algehele ervaring met de plant beïnvloeden.

Een concept dat in wetenschappelijke kringen vaak wordt besproken, is het zogenaamde "entourage-effect", dat kijkt naar de wisselwerking tussen cannabinoïden en terpenen en hoe ze elkaar kunnen beïnvloeden.

Wat zijn terpenen?

Het endocannabinoïdesysteem

Het endocannabinoïdesysteem (ECS) is een natuurlijk onderdeel van het menselijk lichaam en speelt een rol bij het reguleren van en reageren op verschillende interne en externe invloeden. Het bestaat uit endocannabinoïden, specifieke receptoren, vooral CB1 en CB2, en enzymen die deze stoffen aanmaken en afbreken.

Men denkt dat het ECS betrokken is bij een breed scala aan biologische processen, waaronder het slaap-waakritme, de stemming, eetlustsignalen, geheugenfuncties en aspecten van de voortplanting. Wetenschappers blijven de mechanismen ervan op verschillende gebieden onderzoeken.

Lopende studies proberen te verduidelijken hoe deze interacties werken en wat ze kunnen onthullen over het ECS als geheel.

Het endocannabinoïdesysteem

De teelt van cannabis

Onze hennep is Cannabis sativa, in verschillende variëteiten volgens biologische principes geteeld in Zwitserland, binnen, buiten en in kassen. Hoe hennep wordt geteeld, leest u in hoe hennep wordt geteeld.

Verschil tussen cannabis, marihuana en hennep