CBD-olie werking in het kort: CBD (cannabidiol) werkt in op verschillende signaalsystemen in het lichaam, waaronder het endocannabinoïde systeem, zonder dat u er high van wordt. Het sterkste bewijs geldt voor een CBD-geneesmiddel op recept bij drie zeldzame vormen van epilepsie. Onderzoek naar angst, slaap, huid en gewrichtscomfort is nog in ontwikkeling. CBD wordt over het algemeen goed verdragen, maar kan een wisselwerking hebben met sommige medicijnen.
De belangrijkste feiten
- Wat CBD is
- Een niet-bedwelmende cannabinoïde uit de hennepplant
- Sterkste bewijs
- Een CBD-geneesmiddel op recept (Epidyolex) tegen aanvallen bij het syndroom van Dravet, het syndroom van Lennox-Gastaut en tubereuze sclerose complex
- Onderzoek nog in ontwikkeling
- Angst in stressvolle situaties, slaap, huid, en gewrichtscomfort met CBD op de huid
- Wordt u er high van?
- Nee. De WHO vond bij mensen geen aanwijzingen voor misbruik- of verslavingspotentieel.
- Veiligheid
- Over het algemeen goed verdragen; bijwerkingen en wisselwerkingen met medicijnen worden waarschijnlijker bij hogere doses
- Onze oliën
- Aangemeld als cosmetisch product voor gebruik op de huid (CPNP in de EU, SCPN in het VK); geen geneesmiddelen
Wat doet CBD-olie in het lichaam?
CBD is een van de belangrijkste cannabinoïden in hennep. Anders dan THC werkt het niet rechtstreeks in op de CB1-receptoren in de hersenen die een high veroorzaken, en het bindt maar zwak aan CB2-receptoren. In plaats daarvan werkt het tegelijk op een reeks doelwitten. Het WHO-rapport uit 2018 noemt onder meer de serotonine-5-HT1A-receptor, adenosine- en glycinesignalering en de GPR55-receptor (WHO, 2018).
CBD werkt ook indirect in op het endocannabinoïde systeem. Het vertraagt de afbraak van anandamide, een van de lichaamseigen cannabinoïden. In een klinische studie steeg het anandamidegehalte in het bloed met CBD (Leweke et al., 2012). Het endocannabinoïde systeem is een signaalnetwerk dat betrokken is bij zenuwsignalen, pijnwaarneming en de werking van darmen, hart en lever (Izzo et al., 2009). Onze gids over het endocannabinoïde systeem legt uit hoe het werkt.
Omdat CBD op zoveel doelwitten inwerkt, wordt het voor veel verschillende toepassingen onderzocht, en onderzoekers zoeken nog uit welk mechanisme welk effect verklaart. De volgende paragrafen scheiden wat bij mensen is aangetoond van wat nog wordt onderzocht.
Waarvoor gebruiken mensen CBD-olie?
Enquêtes vragen het gebruikers rechtstreeks. In een studie uit 2021 onder 387 CBD-gebruikers, van wie driekwart in het VK, waren de meest genoemde redenen angst, slaapproblemen, stress en algemeen welzijn. De meeste deelnemers gebruikten minder dan 50 mg per dag, en 14% bracht CBD aan op de huid (Moltke en Hindocha, 2021).
Bron: Moltke en Hindocha, Journal of Cannabis Research, 2021. Online-enquête, vooral deelnemers uit het VK.
Enquêtes laten zien waar mensen naar op zoek zijn, niet wat CBD aantoonbaar doet. Daarvoor zijn gecontroleerde studies nodig, en die vat de tabel hieronder samen.
Waar is CBD-olie goed voor? Wat onderzoek laat zien per onderwerp
We hebben elk onderwerp beoordeeld op het beste type onderzoek dat bij mensen beschikbaar is. Sterk betekent grote placebogecontroleerde studies of een goedkeuring door een toezichthouder. Matig betekent meerdere kleine gecontroleerde studies die dezelfde kant op wijzen. Vroeg betekent dat het onderzoek nog in ontwikkeling is: laboratoriumwerk, dierstudies, of kleine of eerste studies.
| Onderwerp | Beste bewijs tot nu toe | Sterkte |
|---|---|---|
| Aanvallen bij drie zeldzame vormen van epilepsie | Grote placebogecontroleerde studies met het geneesmiddel op recept Epidyolex, goedgekeurd door het EMA | Sterk |
| Verdraagbaarheid | Meta-analyse van 12 placebogecontroleerde studies (803 mensen); WHO-rapport | Sterk |
| Geen high, geen misbruikpotentieel | WHO-rapport; een placebogecontroleerde rijtest | Sterk |
| Angst in stressvolle situaties | Kleine placebogecontroleerde studies, meestal met een eenmalige dosis in een laboratoriumsetting | Matig |
| Slaap | Meerdere studies melden een beter zelf beoordeelde slaap; de resultaten zijn nog niet eenduidig | Vroeg: nog in ontwikkeling |
| Gewrichtscomfort (CBD op de huid) | Eén kleine placebogecontroleerde studie met een CBD-crème; dierstudies | Vroeg: nog in ontwikkeling |
| Huid | Studies met menselijke huidcellen; plakproeven die een goede verdraagbaarheid op de huid laten zien | Vroeg: nog in ontwikkeling |
| Honden en katten | Kleine gecontroleerde studies bij honden; receptorkartering en kleine studies bij katten | Vroeg: nog in ontwikkeling |
Sterk: epilepsie, verdraagbaarheid en geen high
Epidyolex is een CBD-geneesmiddel op recept. Het EMA heeft het goedgekeurd als aanvullende behandeling van aanvallen bij het syndroom van Lennox-Gastaut en het syndroom van Dravet (samen met clobazam) en bij tubereuze sclerose complex, vanaf twee jaar (EMA). In een studie met 120 kinderen en jongvolwassenen met het syndroom van Dravet daalde het aantal convulsieve aanvallen per maand met CBD van een mediaan van 12,4 naar 5,9, tegenover 14,9 naar 14,1 met placebo (Devinsky et al., 2017). Een studie met 225 mensen met het syndroom van Lennox-Gastaut vond vergelijkbare resultaten (Devinsky et al., 2018). In deze studies werd 10–20 mg CBD per kg lichaamsgewicht per dag via de mond ingenomen, onder begeleiding van een specialist. Epidyolex is het enige geneesmiddel dat uitsluitend uit CBD bestaat en in de EU is goedgekeurd; CBD-producten voor consumenten, ook die van ons, zijn geen geneesmiddelen.
Wat veiligheid betreft concludeerde een overzicht van 12 placebogecontroleerde studies dat CBD "goed wordt verdragen en relatief weinig ernstige bijwerkingen heeft", terwijl wisselwerkingen met andere medicijnen in de gaten moeten worden gehouden (Chesney et al., 2020). Het Expert Committee on Drug Dependence van de WHO kwam in 2018 tot een vergelijkbare conclusie: CBD wordt over het algemeen goed verdragen, heeft een goed veiligheidsprofiel en laat bij mensen geen effecten zien die wijzen op misbruik- of verslavingspotentieel (WHO, 2018; zie ook Trimbos Instituut).
Matig: angst in stressvolle situaties
In een dubbelblinde studie kregen 24 mensen met sociale angst een eenmalige dosis van 600 mg CBD of een placebo via de mond, voordat ze een gesimuleerde spreekbeurt moesten houden. De CBD-groep meldde significant minder angst en ongemak, en hun reacties kwamen dicht bij die van mensen zonder sociale angst (Bergamaschi et al., 2011). Een overzicht van studies bij mensen en dieren concludeerde dat CBD een aanzienlijk potentieel heeft bij angst, maar dat de meeste studies bij mensen eenmalige doses gebruikten en dat langere studies nodig zijn (Blessing et al., 2015). Onze gids over CBD bij angst en stress bespreekt deze studies uitgebreider.
Vroeg: slaap, huid en gewrichten
- Slaap. Een systematisch overzicht van slaapstudies met cannabinoïden vond verbeteringen in 7 van de 19 gerandomiseerde studies, meestal in de zelf beoordeelde slaapkwaliteit en bij mensen met aandoeningen die met pijn gepaard gaan (Velzeboer et al., 2022). Formula Swiss is betrokken bij een studie van de Rijksuniversiteit Groningen naar CBD en CBN voor de slaap. Zie onze gids over CBD-olie en slapen.
- Huid. In menselijke huidcellen en huidmonsters verminderde CBD de talgproductie en tekenen van ontsteking (Oláh et al., 2014). In plakproeven bij gezonde vrijwilligers veroorzaakten CBD-producten voor op de huid geen irritatie of sensibilisatie (Maghfour et al., 2021).
- Gewrichten, met CBD op de huid. In een kleine cross-overstudie gebruikten 18 mensen met duimartrose telkens twee weken een CBD-crème of dezelfde crème zonder CBD. Pijn- en handfunctiescores verbeterden meer met CBD, en er werden geen bijwerkingen gemeld (Heineman et al., 2022). Bij ratten verminderde een CBD-gel op de huid de zwelling van gewrichten en pijngedrag (Hammell et al., 2016).
- Huisdieren. Het onderzoek bij honden en katten groeit snel. Onze gidsen over CBD voor honden en CBD voor katten bespreken de studies.
Een overzicht van 35 studies met CBD bij patiënten vond verbeteringen in 23 daarvan, bij doses van minder dan 1 tot 50 mg per kg per dag. De auteurs pleitten voor grotere studies om per toepassing vast te stellen welke hoeveelheden werken (Millar et al., 2019).
Welke fabels over CBD-olie kloppen niet?
- "Van CBD word je high." Dat klopt niet. Dat is het effect van THC, via de CB1-receptor. Onze gids CBD vs THC legt het verschil uit.
- "CBD geneest alles." Er is in de EU maar één geneesmiddel dat uitsluitend uit CBD bestaat goedgekeurd, Epidyolex, en alleen voor specifieke vormen van epilepsie. Geen enkel CBD-product voor consumenten is goedgekeurd om een ziekte te behandelen, te genezen of te voorkomen.
- "Meer is altijd beter." In studies kwamen bijwerkingen zoals slaperigheid en diarree vaker voor naarmate de dosis hoger werd (EMA). Volg het etiket van uw product.
- "Natuurlijk betekent dat het nergens een wisselwerking mee heeft." CBD wordt afgebroken door dezelfde leverenzymen als veel medicijnen en kan de spiegels daarvan veranderen. Zie wisselwerkingen tussen CBD en medicijnen.
- "CBD is verslavend." De WHO vond bij mensen geen aanwijzingen voor misbruik- of verslavingspotentieel (WHO, 2018).
Hoe voelt CBD? Wordt u er high van?
CBD veroorzaakt geen high, geen euforie en geen veranderde waarneming. In een placebogecontroleerde studie in Maastricht reden 26 mensen 100 km over de openbare weg nadat ze verschillende soorten cannabis hadden verdampt. Cannabis met vooral CBD had geen invloed op het rijgedrag, cannabis met vooral THC wel (Arkell et al., 2020).
Het WHO-rapport beschrijft een placebogecontroleerde studie waarin 600 mg CBD via de mond op schalen voor bedwelming en stemming niet anders aanvoelde dan placebo, terwijl 10 mg THC bedwelming en euforie veroorzaakte (WHO, 2018). De meest voorkomende bijwerking van CBD in studies was slaperigheid, vooral bij hoge doses. Rijd dus niet als u slaperig wordt van CBD. Wordt u getest op drugs, lees dan onze gids over CBD, drugstests en autorijden.
Hoe lang werkt CBD?
Dat hangt af van hoe CBD in het lichaam komt. In studies bij mensen, meestal met CBD via de mond of als mondspray, bereikte het gehalte in het bloed binnen 0–4 uur een piek (Millar et al., 2018). Bij gebruik van twee keer per dag gedurende een week duurde het 56–61 uur voordat het gehalte in het bloed gehalveerd was (EMA).
Voor CBD op de huid zijn minder gegevens beschikbaar. De crèmestudie hierboven mat de resultaten na twee weken gebruik, twee keer per dag. Onze gids over de dosering van CBD-olie laat zien hoeveel CBD er in één druppel van elk van onze oliën zit.
Nadelen van CBD-olie: is CBD veilig en wie kan het beter niet gebruiken?
CBD wordt over het algemeen goed verdragen. In klinische studies waren de meest voorkomende bijwerkingen slaperigheid, diarree, minder eetlust en vermoeidheid, vooral bij doses zoals bij geneesmiddelen op recept. Bij hoge doses kan CBD de leverenzymen verhogen (EMA). Onze gids over bijwerkingen van CBD geeft de cijfers.
Overleg eerst met uw arts als u
- medicijnen gebruikt, waaronder bloedverdunners en medicijnen tegen epilepsie of depressie
- zwanger bent, borstvoeding geeft of zwanger probeert te worden
- jonger bent dan 18 jaar
De Britse Food Standards Agency raadt deze groepen af om CBD te gebruiken, tenzij onder medische begeleiding (FSA). Omdat CBD de leverenzymen kan verhogen, doen mensen met een leverziekte er ook goed aan eerst hun arts te raadplegen. Stop of wijzig een voorgeschreven behandeling nooit zonder uw arts.
Hoe gaat Formula Swiss om met de werking van CBD?
Onze oliën en crèmes voor mensen zijn aangemeld als cosmetisch product voor gebruik op de huid (CPNP in de EU, SCPN in het VK). Het zijn geen geneesmiddelen, dus we beloven geen gezondheidseffecten. In plaats daarvan beschrijven we wat het onderzoek laat zien, ook waar dat nog in ontwikkeling is. Elke productiebatch wordt getest, en we publiceren de analysecertificaten.

We steunen ook de wetenschap. Formula Swiss is sinds de eerste dag in 2019 medeoprichter en aandeelhouder van het EIHA Novel Food Consortium. Het consortium verzamelt de veiligheidsgegevens die toezichthouders in de EU en het VK eisen voordat CBD als levensmiddel kan worden toegelaten. We hebben onderzoek van de Universiteit van Bologna gefinancierd dat de cannabinoïdereceptoren in het maag-darmkanaal en de mond van katten in kaart bracht (Stanzani et al., 2020; Polidoro et al., 2021). Voor een bredere introductie over wat CBD-olie is en hoe het wordt gemaakt, zie Wat is CBD-olie?
Veelgestelde vragen
Wat doet CBD-olie?
CBD werkt in op verschillende signaalsystemen in het lichaam, waaronder het endocannabinoïde systeem, zonder dat u er high van wordt. Het sterkste bewijs geldt voor een CBD-geneesmiddel op recept bij drie zeldzame vormen van epilepsie. Onderzoek naar angst, slaap, huid en gewrichtscomfort is nog in ontwikkeling.
Wat zijn de bewezen voordelen van CBD-olie?
De best bewezen toepassing is het geneesmiddel op recept Epidyolex, dat in de EU is goedgekeurd tegen aanvallen bij het syndroom van Dravet, het syndroom van Lennox-Gastaut en tubereuze sclerose complex. Kleine gecontroleerde studies ondersteunen daarnaast een effect op angst in stressvolle situaties. CBD-producten voor consumenten zijn geen geneesmiddelen.
Wordt u high van CBD-olie?
Nee. CBD werkt niet rechtstreeks in op de receptoren in de hersenen die een high veroorzaken, en in een rijtest had cannabis met vooral CBD geen invloed op het rijgedrag. De WHO vond bij mensen geen aanwijzingen voor misbruik- of verslavingspotentieel.
Hoe voelt CBD aan?
Van CBD wordt u niet high. In een placebogecontroleerde studie voelde 600 mg CBD op schalen voor bedwelming en stemming niet anders aan dan placebo. De meest voorkomende bijwerking in studies was slaperigheid, vooral bij hoge doses. Rijd dus niet als u slaperig wordt.
Hoe lang blijft CBD in uw lichaam?
In studies bij mensen, meestal met CBD via de mond, bereikte het gehalte in het bloed binnen 0–4 uur een piek. Bij herhaald gebruik van twee keer per dag duurde het 56–61 uur voordat het gehalte in het bloed gehalveerd was. Voor CBD op de huid zijn minder gegevens beschikbaar.
Is het veilig om CBD elke dag te gebruiken?
Studies van enkele weken tot maanden vonden dat CBD over het algemeen goed wordt verdragen; gegevens over de lange termijn worden nog verzameld. Bijwerkingen en wisselwerkingen worden waarschijnlijker bij hogere doses. Overleg eerst met uw arts als u medicijnen gebruikt, zwanger bent of borstvoeding geeft, of een leverziekte heeft.
Is CBD verslavend?
Nee. Het Expert Committee on Drug Dependence van de WHO stelde in 2018 vast dat CBD bij mensen geen effecten laat zien die wijzen op misbruik- of verslavingspotentieel.
De CBD-oliën en -crèmes van Formula Swiss worden verkocht als cosmetische producten voor gebruik op de huid. Het zijn geen voedingssupplementen of geneesmiddelen en ze zijn niet bedoeld om een ziekte vast te stellen, te behandelen, te genezen of te voorkomen. De studies in dit artikel worden beschreven zoals ze zijn uitgevoerd, vaak met CBD via de mond in doses zoals bij geneesmiddelen; het zijn geen gebruiksaanwijzingen voor onze producten. Dit artikel is algemene informatie en vervangt geen advies van uw arts of apotheker.
Laatst gecontroleerd:
Bronnen
- Izzo AA, et al. Non-psychotropic plant cannabinoids: new therapeutic opportunities from an ancient herb. Trends in Pharmacological Sciences 2009;30(10):515–527. doi:10.1016/j.tips.2009.07.006, PMID 19729208
- Leweke FM, et al. Cannabidiol enhances anandamide signaling and alleviates psychotic symptoms of schizophrenia. Translational Psychiatry 2012;2:e94. doi:10.1038/tp.2012.15, PMID 22832859
- Moltke J, Hindocha C. Reasons for cannabidiol use: a cross-sectional study of CBD users, focusing on self-perceived stress, anxiety, and sleep problems. Journal of Cannabis Research 2021;3:5. doi:10.1186/s42238-021-00061-5, PMID 33602344
- European Medicines Agency. Epidyolex: summary of product characteristics (PDF).
- Devinsky O, et al. Trial of cannabidiol for drug-resistant seizures in the Dravet syndrome. New England Journal of Medicine 2017;376:2011–2020. doi:10.1056/NEJMoa1611618, PMID 28538134
- Devinsky O, et al. Effect of cannabidiol on drop seizures in the Lennox-Gastaut syndrome. New England Journal of Medicine 2018;378:1888–1897. doi:10.1056/NEJMoa1714631, PMID 29768152
- Chesney E, et al. Adverse effects of cannabidiol: a systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials. Neuropsychopharmacology 2020;45:1799–1806. doi:10.1038/s41386-020-0667-2, PMID 32268347
- World Health Organization, Expert Committee on Drug Dependence. Cannabidiol (CBD): critical review report (PDF). 40th meeting, Geneva, June 2018. See also the committee's fortieth report.
- Bergamaschi MM, et al. Cannabidiol reduces the anxiety induced by simulated public speaking in treatment-naïve social phobia patients. Neuropsychopharmacology 2011;36:1219–1226. doi:10.1038/npp.2011.6, PMID 21307846
- Blessing EM, et al. Cannabidiol as a potential treatment for anxiety disorders. Neurotherapeutics 2015;12:825–836. doi:10.1007/s13311-015-0387-1, PMID 26341731
- Velzeboer R, et al. Cannabis dosing and administration for sleep: a systematic review. Sleep 2022;45(11):zsac218. doi:10.1093/sleep/zsac218, PMID 36107800
- Oláh A, et al. Cannabidiol exerts sebostatic and antiinflammatory effects on human sebocytes. Journal of Clinical Investigation 2014;124(9):3713–3724. doi:10.1172/JCI64628, PMID 25061872
- Maghfour J, et al. Tolerability profile of topical cannabidiol and palmitoylethanolamide: a compilation of single-centre randomized evaluator-blinded clinical and in vitro studies in normal skin. Clinical and Experimental Dermatology 2021;46(8):1518–1529. doi:10.1111/ced.14749, PMID 34022073
- Heineman JT, et al. A randomized controlled trial of topical cannabidiol for the treatment of thumb basal joint arthritis. Journal of Hand Surgery (American Volume) 2022;47(7):611–620. doi:10.1016/j.jhsa.2022.03.002, PMID 35637038
- Hammell DC, et al. Transdermal cannabidiol reduces inflammation and pain-related behaviours in a rat model of arthritis. European Journal of Pain 2016;20(6):936–948. doi:10.1002/ejp.818, PMID 26517407
- Millar SA, et al. A systematic review of cannabidiol dosing in clinical populations. British Journal of Clinical Pharmacology 2019;85(9):1888–1900. doi:10.1111/bcp.14038, PMID 31222854
- Arkell TR, et al. Effect of cannabidiol and Δ9-tetrahydrocannabinol on driving performance: a randomized clinical trial. JAMA 2020;324(21):2177–2186. doi:10.1001/jama.2020.21218, PMID 33258890
- Millar SA, et al. A systematic review on the pharmacokinetics of cannabidiol in humans. Frontiers in Pharmacology 2018;9:1365. doi:10.3389/fphar.2018.01365, PMID 30534073
- Food Standards Agency. Cannabidiol (CBD). gov.uk
- Stanzani A, et al. Localization of cannabinoid and cannabinoid related receptors in the cat gastrointestinal tract. Histochemistry and Cell Biology 2020;153:339–356. doi:10.1007/s00418-020-01854-0, PMID 32095931
- Polidoro G, et al. Expression of cannabinoid and cannabinoid-related receptors in the oral mucosa of healthy cats and cats with chronic gingivostomatitis. Journal of Feline Medicine and Surgery 2021;23(8):679–691. doi:10.1177/1098612X20970510, PMID 33174485